۷ نوامبر ۲۰۲۶ - یک مطالعه کوهورت مبتنی بر جمعیت نشان داد که بیماری‌های خودایمنی مادر در دوران بارداری با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ (T1D) در فرزندان مرتبط است. ارتباط مشابه بین بیماری‌های خودایمنی مادر و پدر نشان می‌دهد که حساسیت خانوادگی مشترک، نقش کلیدی در انتقال بین‌نسلی خطر دیابت نوع ۱ ایفا می‌کند. با این حال، تفاوت‌های اختصاصی در انواع بیماری‌ها نشان می‌دهد که برخی از بیماری‌های خودایمنی ممکن است اثرات خاصی نیز بر حسب جنسیت والدین داشته باشند که احتمالاً با مکانیسم‌های داخل رحمی در ارتباط است.
این مطالعه که در مجله JAMA Pediatricsمنتشر شده است، به رهبری دکتر هوان ژانگ و همکارانش از دپارتمان سلامت عمومی جهانی در موسسه کارولینسکا استکهلم، سوئد انجام شد. محققان بررسی کردند که آیا بیماری‌های خودایمنی مادر در دوران بارداری با دیابت نوع ۱ در کودکان مرتبط است یا خیر، و همچنین میزان نقش عوامل خانوادگی را در توضیح این رابطه ارزیابی کردند.
بیماری‌های خودایمنی زمانی رخ می‌دهند که سیستم ایمنی به اشتباه به بافت‌های خود بدن حمله می‌کند. از آنجایی که دیابت نوع ۱ نیز یک بیماری خودایمنی است، محققان بررسی کرده‌اند که آیا اختلالات خودایمنی والدین می‌تواند نشان‌دهنده افزایش حساسیت به این بیماری در فرزندان باشد یا خیر.
برای این مطالعه، محققان داده‌های ثبت ملی سلامت مربوط به ۱,۴۵۵,۶۴۵ کودک متولد شده در سوئد بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۴ را تجزیه و تحلیل کردند. شرکت‌کنندگان از بدو تولد تا زمان تشخیص دیابت نوع ۱، مرگ، مهاجرت یا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳ تحت پیگیری بودند. میانگین دوره پیگیری ۱۵.۳ سال بود.
محققان تشخیص‌های خودایمنی والدین را که قبل یا در حین بارداری ثبت شده بود، ارزیابی کردند و ارتباط آن‌ها را با موارد جدید تشخیص دیابت نوع ۱ در فرزندان بررسی نمودند. مدل‌های آماری عوامل مرتبط را در نظر گرفتند و مقایسه بین شرایط مادر و پدر و تحلیل‌های تکمیلی شامل بررسی فرزندانِ اقوام درجه دوم(Cousins) برای بررسی میزان مشارکت حساسیت خانوادگی مشترک انجام شد.
یافته‌های کلیدی:
· بیماری‌های خودایمنی مادر: فرزندانی که مادرانشان در دوران بارداری مبتلا به بیماری خودایمنی بودند، ۵۷ درصد بیشتر از کودکانی که در معرض این شرایط نبودند، در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ قرار داشتند.
· بیماری‌های خودایمنی پدر: بیماری‌های خودایمنی در پدران پیش از تولد فرزند، با ۵۱ درصد افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ در فرزندان همراه بود که به طور کلی با ارتباط مادری قابل مقایسه است.
· مقایسه والدین: تفاوت کلی بین ارتباطات مادری و پدری از نظر آماری معنادار نبود، اگرچه در دسته‌های خاصی از بیماری‌های خودایمنی، تفاوت‌هایی مشاهده شد.
· سابقه دیابت والدین: خطر دیابت نوع ۱ بر اساس وضعیت دیابت والدین به صورت پلکانی تغییر می‌کرد؛ به طوری که بالاترین خطر در میان فرزندانی بود که هر دو والدینشان مبتلا به دیابت نوع ۱ بودند، و پس از آن فرزندان با پدر مبتلا و سپس فرزندان با مادر مبتلا قرار داشتند.
· تجزیه و تحلیل فرزندانِ اقوام درجه دوم(Cousins): اگرچه با کنترل خطر ژنتیکی اقوام درجه دو، ارتباط بین بیماری خودایمنی مادر و دیابت نوع ۱ در فرزندان، کاهش یافت اما همچنان معنادار بود (نسبت خطر ۱.۲۷)؛ این امر نشان می‌دهد که عوامل خانوادگی مشترک بخشی از این ارتباط را توضیح می‌دهند، اما نه تمام آن را.
· در طول دوره پیگیری، ۱۰,۲۷۳ کودک (معادل ۰.۷۱ درصد از کل جمعیت مورد مطالعه) به دیابت نوع ۱ مبتلا شدند.
نویسندگان نتیجه گرفتند که حساسیت خانوادگی احتمالاً نقش مهمی در رابطۀ بین بیماری‌های خودایمنی والدین و دیابت نوع ۱ کودکان ایفا می‌کند. با این حال، تفاوت در برخی بیماری‌های خاص، این احتمال را باز می‌گذارد که مکانیسم‌های بیولوژیکی مرتبط با بارداری نیز ممکن است بر خطر بیماری تأثیر بگذارند.
این یافته‌ها ثابت نمی‌کنند که بیماری‌های خودایمنی مادر مستقیماً باعث دیابت نوع ۱ در کودکان می‌شوند. برای روشن شدن مکانیسم‌های زمینه‌ای و تعیین اینکه آیا شرایط خاصی در مادر خطر متفاوتی برای فرزندان ایجاد می‌کند یا خیر، به تحقیقات بیشتری نیاز است.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/parental-autoimmune-diseases-linked-to-increased-type-1-diabetes-risk-in-offspring-suggests-jama-study-182864